اشاره

نشست علمی «تولید نرم‌افزارهای هوشمند بی‌نیاز از برنامه‌نویسی (Low-Code)، با تمرکز بر نمونه موردی: ربات هوشمند قرآن»، به بررسی تحوّلی نوین در نسبت میان فنّاوری‌های هوشمند و تولید محتوای دینی پرداخت. در این نشست، مهندس سید صابر طباطبایی یزدی با تبیین معماری‌های باز و مشارکتی، نشان داد که چگونه ابزارهای ساده، امّا درست‌طراحی‌شده می‌توانند از سطح یک نرم‌افزار شخصی فراتر رفته و به یک اکوسیستم زنده و پویا برای تولید، بازنشر و بومی‌سازی محتوا تبدیل شوند.

محور اصلی بحث، انتقال نقش کاربران از «مصرف‌کننده محتوا» به «سازنده ابزار» است؛ رویکردی که با تکیه بر ربات‌سازها، معماری‌های بدون پایگاه داده، سامانه‌های خودکار تولید متن، ترجمه و توزیع چندزبانه محتوا، امکان مشارکت گسترده طلّاب، پژوهشگران و فعّالان فرهنگی را بدون نیاز به دانش تخصّصی برنامه‌نویسی فراهم می‌کند. همچنین، ظرفیت هوش مصنوعی در احیای متون دینی، پاسخ‌گویی به سؤالات روز جوانان جهان و افزایش ضریب دیده‌شدن محتوای اصیل اسلامی در فضای وب، مورد تحلیل قرار گرفت. این نشست، افقی تازه از هم‌افزایی میان علوم انسانی اسلامی و فنّاوری‌های نوین را ترسیم کرد که می‌تواند الگوی عملی برای تولید هوشمند، کم‌هزینه و مقیاس‌پذیر محتوای دینی در زیست‌بوم دیجیتال باشد.

این نشست علمی، در تاریخ ۱۶ مهر ۱۴۰۴ در حاشیه نمایشگاه دستاوردهای فنّاورانه علوم انسانی و اسلامی دیجیتال در قم در محلّ مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی برگزار شده است.

اشاره

نشست علمی «تشکیل هوشمند پرونده‌های حدیثی و شبکه احادیث با کاربست هوش مصنوعی»، روز چهارشنبه ۱۶ مهرماه ۱۴۰۴ با ارائه حجّت‌الاسلام والمسلمین علیرضا شهبازی برگزار شد. این نشست که در حاشیه «نمایشگاه دستاوردهای فنّاورانه علوم اسلامی و انسانی دیجیتال» برگزار گردید، یکی از چهار نشست علمی تخصّصی این رویداد بود؛ نمایشگاهی که با هدف ارائه آخرین پیشرفت‌ها و دستاوردهای فنّاورانه در حوزه علوم اسلامی و انسانی و فنّاوری‌های دیجیتال نوین و نیز ایجاد بستری برای گفت‌وگوی علمی و تخصّصی میان پژوهشگران و فعّالان این عرصه، برگزار شد.

در این جلسه، سخنران به معرّفی «پیکره حدیثی رضوان» پرداخت؛ پیکره‌ای جامع که بالغ بر یک میلیون و دویست هزار حدیث از فریقین را در برمی‌گیرد و با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی، به‌صورت هوشمند پردازش، تحلیل و کارآمد شده است. در این پیکره، متون حدیثی همراه با تفکیک سند و متن، تطبیق منابع، تحلیل‌های رجالی و قابلیت‌های استنتاجی ارائه می‌شود و زمینه شکل‌گیری پرونده‌های هوشمند حدیثی و شبکه‌های ارتباطی میان احادیث و راویان را فراهم می‌سازد. «سامانه حدیثی ثقات» و رابطه آن با «رضوان»، از دیگر مطالب ارائه شده در این نشست علمی بود.

این دو پروژه و سایر طرح‌های مشابه، حاصل تلاش پژوهشگران مؤسّسه ناصر جامع مجتهد (نجم) است؛ مؤسّسه‌ای که از شهریور ۱۳۹۷ به‌صورت غیررسمی با هدف به‌کارگیری مرزهای فنّاوری «هوش مصنوعی توضیح‌پذیر» در فرآیند اجتهاد آغاز به کار کرده است و امروز نقشی پیشرو در توسعه ابزارهای هوشمند علوم اسلامی ایفا می‌کند.

آنچه در ادامه می‌آید، گزارشی تحلیلی و بازپرداخته از سخنان ارائه‌شده در این نشست است.

اشاره

نشست علمی «پاک‌نویس؛ دستیار هوشمند نگارش فارسی»، صبح روز چهارشنبه ۱۶ مهرماه ۱۴۰۴ در مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، در قم برگزار شد. این نشست که در حاشیه «نمایشگاه دستاوردهای فنّاورانه علوم اسلامی و انسانی دیجیتال» برگزار گردید، یکی از چهار نشست علمی تخصّصی این رویداد بود؛ نمایشگاهی که با هدف ارائه آخرین پیشرفت‌ها و دستاوردهای فنّاورانه در حوزه علوم اسلامی و انسانی و فنّاوری‌های دیجیتال نوین و نیز ایجاد بستری برای گفت‌وگوی علمی و تخصّصی میان پژوهشگران و فعّالان این عرصه، برگزار شد.

در این نشست، مهندس سید محمد مجد به معرّفی، تبیین و بررسی ابعادِ مختلف سامانه «پاک‌نویس» پرداخت؛ سامانه‌ای که با هدف ارتقاء کیفیت نگارش متون فارسی و بر پایه استانداردهای مصوب زبان و ویرایش طراحی و توسعه یافته است. در جریان این ارائه، پیشینه شکل‌گیری پاک‌نویس و مسیر تکامل آن، تشریح شد و قابلیت‌های اصلی این دستیار هوشمند در حوزه: خطایابی املایی، نویسه‌ای، نشانه‌گذاری، ویرایشی، اعداد و واژگان مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مورد بررسی قرار گرفت.

همچنین، نسخه‌های مختلف پاک‌نویس، از جمله افزونه Word، ویرایشگر برخط، صفحه‌کلید اندرویدی و افزونه مرورگر، همراه با تحوّلات نسخه جدید و امکانات افزوده‌شده به آن، به‌تفصیل معرّفی شد. در بخش پایانی نشست نیز حاضران به طرح پرسش‌ها و دیدگاه‌های تخصّصی خود درباره میزان اعتمادپذیری سامانه، شیوه مواجهه با اختلاف‌های ویرایشی، پردازش متون عربی و غیرفارسی و افق‌های توسعه پاک‌نویس پرداختند.

آنچه در ادامه می‌آید، اقتباسی تحلیلی و مشروح از سخنان ارائه‌کننده این نشست علمی است که بر اساس مطالب مطرح‌شده در ارائه ایشان، برای بهره‌برداری پژوهشگران، ویراستاران و علاقه‌مندان حوزه فنّاوری‌های زبان فارسی ارائه می‌شود.

اشاره

در بخش جنبی اولین همایش علوم اسلامی و انسانی دیجیتال، نشست تخصّصی با ارائه جناب مهندس علی دانش، مدیر اداره پردازش هوشمند نور، به‌منظور معرّفی دستاوردهای آزمایشگاه هوش مصنوعی نور برگزار شد. در پایان این جلسه، به سؤالات حاضران پاسخ داده شد.

آنچه در این نوشتار می‌آید، گزارشی است اجمالی از این نشست علمی که امید است برای خوانندگان عزیز مفید باشد. این گزارش در چهار بخش کلی: «معرّفی مرکز نور»، «پیشینه محصولات فنّاورانه نور»، «تازه‌ترین دستاوردها» و «چشم‌اندازها و فعّالیت‌های آتی نور در حوزه هوش مصنوعی» تهیه و تنظیم شده است.

اشاره

به دنبال نمایشگاه دستاوردهای فناورانه علوم اسلامی و انسانی دیجیتال که بخش جنبی همایش ملّی علوم اسلامی و انسانی دیجیتال بود، آیین قدردانی و سپاس از شرکت‌کنندگان این نمایشگاه برگزار شد. این مراسم، با حضور رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی حجّت‌الاسلام و المسلمین دکتر محمدحسین بهرامی، معاون پژوهش مرکز نور حجّت‌الاسلام و المسلمین دکتر علی‌اکبر راشدی‌نیا و نیز معاون بازرگانی و خدمات فرهنگی نور آقای محمد قربانی برگزار گردید. مسئولان و دست‌اندرکاران همایش، به ایراد سخن پرداختند و از حاضران در جلسه تشکّر و قدردانی نمودند. همچنین، غرفه‌داران محترم نیز نکات مفیدی را درباره نمایشگاه و نیز برداشتن گام‌های بعدی مطرح کردند و در انتهاء، از همه شرکت‌کننده در نمایشگاه سپاسگزاری شد و لوح یادبودی به تمامی این عزیزان اهداء گردید.

در نوشتار حاضر، خلاصه‌ای از این مراسم را تقدیم نگاه شما خوانندگان عزیز می‌نماییم.

اشاره

نمایشگاه عرضه و معرّفی محصولات فنّاورانه در حوزه علوم اسلامی و انسانی دیجیتال، در حاشیه «اولین همایش ملّی علوم اسلامی و انسانی دیجیتال» در روزهای ۱۵ تا ۱۷ مهرماه در شهر قم و به میزبانی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی برگزار شد. آنچه در ادامه از نظر می‌گذرد، گزارش مراسم افتتاحیه این نمایشگاه است. در افتتاحیه این رویداد، حجّت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدحسین بهرامی، رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، حجّت‌الاسلام والمسلمین دکتر سید سعیدرضا عاملی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و حجّت‌الاسلام والمسلمین نجف لک‌زایی، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، به ارائه سخنرانی پرداختند. در پایان مراسم نیز نمایشگاه تخصّصی این همایش افتتاح شد و حاضران از غرفه‌های مختلف آن بازدید کردند.

اشاره

نمایشگاه‌های بین‌المللی، فرصتی برای رویارویی دانش، تمدّن، اقتصاد و فرهنگ هر یک از کشورها با دیگران است. این فرصت می‌تواند علاوه بر ایجاد زمینه تبادل فرهنگ، به رونق بازار، کسب‌وکار و توسعه خدمات و محصولات شرکت‌ها و سازمان‌های مختلف بینجامد. در حوزه فنّاوری اطّلاعات و اطّلاع‌رسانی رایانه‌ای علوم اسلامی و دینی، نمایشگاه‌های بین‌المللی ظرفیتی برای یافتن زبان مشترک و ایجاد فرصت‌های جدید برای معرّفی آخرین دستاوردهای فنّاورانه مرتبط با علوم اسلامی است.

مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی با حضور در بیش از 160 نمایشگاه خارجی، تاکنون تجارب ارزنده‌ای به دست آورده است. این حضور، در پویایی و یافتن افق‌های جدید و نیازسنجی مخاطبان جهانی نقش بسزایی داشته است. بیستوچهارمین نمایشگاه بینالمللی کتاب بغداد، نمونه‌ای از این دست بود که این مرکز در آن حضور فعّال داشت و محصولات و دستاوردهای خود، همچون: نرم‌افزارهای رومیزی، موبایلی و پایگاه‌های اینترنتی خویش را در معرض مشاهده و اطّلاع فرهیختگان، به‌ویژه دانشگاهیان و حوزویان قرار داد. گفتنی است، این، دومین حضور متوالی مرکز نور در نمایشگاه بینالمللی کتاب بغداد بود. به همین بهانه، گفت‌وگوی زیر با جناب آقای فاضل گرنه‌زاده در این باره انجام شده است که در ادامه، تقدیم می‌گردد.

نمایشگاه اطلاع رسانی علوم اسلامی با همکاری شرکت تعاونی مراکز اطلاع رسانی علوم اسلامی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از تاریخ 13 تا 18 خرداد ماه 83 در محل دائمی نمایشگاه های استان قم برپا شد. در این نمایشگاه که 53 مؤسسه و مرکز تولید کننده نرم افزار علوم اسلامی از استان های: قم، تهران، اصفهان و خراسان حضور داشتند، با استقبال گسترده گروه های مختلف مردم، به خصوص علاقه مندان به مباحث رایانه ای علوم اسلامی مواجه گردید.

اشاره

دهمین نمایشگاه بین المللی الکترونیک کامپیوتر و تجارت الکترونیکی (الکامپ 2004) روز سه شنبه، 26 آبان ماه 83 با سخنان سید محمد خاتمی، ریاست محترم جمهور آغاز به کار کرد.

نمایشگاه بین المللی الکامپ، مهم ترین رخداد تجاری فنّاوری اطلاعات و ارتباطات سال در ایران است که همه ساله بازدیدکنندگان بسیاری را از سراسر ایران و جهان پذیرا می شود.

این نمایشگاه که نخستین بار در سال 1374 برگزار گردید، همواره روند روبه رشد خود را حفظ کرده است و هم اکنون با در برگرفتن فضای غربی نمایشگاه های دائمی تهران، وسیع ترین نمایشگاه تخصصی به شمار می رود و با سیاست های اخیر دولت و بر اساس برنامه سوم و چهارم توسعه اقتصادی کشور، الکامپ در آینده ای بسیار نزدیک جایگاه ویژه خود را به عنوان بزرگ ترین بازار منطقه به دست خواهد آورد. با وجود این، حضور فعالان حوزه انفورماتیک در این واقعه مهم سال، دستاوردهای مثبتی را برای آنان در پی خواهد داشت.

هدف اصلی از برگزاری این نمایشگاه، هموار کردن راه بازرگانی جهانی برای هم میهنان و نمایش توان رقابتی ایران در بازارهای جهانی است. بدیهی است که دسترسی به این هدف، تنها با رقابت در سطح جهانی و بالا بردن کیفیت فراورده ها به وسیله فنّاوری های نوین، امکان پذیر است. از این رو، در این نمایشگاه کوشش شد که با همکاری بسیاری از نهادها و سازمان های دولتی و خصوصی، امکاناتی مناسب به غرفه داران و بازدیدکنندگان ارائه شود و در راستای عرضه توانمندی های شرکت های ایرانی، نمایشگاه الکامپ 83 هرچه باشکوه تر برگزار گردد تا در آینده ای نزدیک به تحقق اهداف جامعه اطلاعاتی در ایران دست یابد و باعث شکوفایی بخش های مختلف این صنعت و تبلور آن در زندگی روزمره شهروندان ایرانی شود.

 اشاره

نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، با بیست ‌و ‌هفت دوره برگزاری، یکی از معتبرترین نمایشگاه‌ها در سراسر جهان است. حضور بیش از دو هزار ناشر داخلی و هزار و ‌هفتصد ناشر خارجی و بازدید نزدیک به پنج و نیم میلیون نفر از این نمایشگاه،  اعتبار فوق‌العاده‌ای به آن بخشیده است.

مرکز تحقيقات کامپيوتري علوم اسلامي، در بيست و هفتمین نمايشگاه بين‌المللي کتاب تهران، با حضور در پنج غرفه در بخش‌های مختلف نمایشگاه ، محصولات دیجیتالی و نرم‌افزاری خود را عرضه نموده است؛ چنان‌که حضور پُر رنگ غرفه نور در بخش ناشران عمومی، مخاطبان بسیاری را به خود جلب نمود و افتخاراتی دیگر را برای این مرکز رایانه‌ای ـ پژوهشی به ارمغان آورد.