عفاف و حجاب در فضای مجازی

چهارشنبه, 28 آذر 1397 ساعت 14:59
    نویسنده: مصطفی علیمرادی*؛ این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

اشاره

عفافداشتن و محجوببودن، از فضایل اخلاقی بشر دانسته شده است که به مثابه امری درونی برای هر انسان، فارغ از دین و مذهبی که دارد، مطلوب شمرده می‌شود. تأکید ادیان آسمانی، بهویژه دین مبین اسلام بر رعایت عفاف و حجاب نیز بر مبتنیبودن آنها بر فطرت دلالت می‌کند؛ هرچند این فضیلت اخلاقی و امر فطری، در ادوار گوناگون و جوامع مختلف به دلایل و عللی، گاه مغفول مانده یا در تزاحم با دیگر امور فطری قرار داده شده است. انسان در جوامع گوناگون، نیازمند رعایت عفاف و حجاب است و امروزه با نفوذ اینترنت و ابزارهای گوناگون فضای مجازی در میان مردم، تشکیل جوامع مجازی و نیز بحث عفت و حجاب در آن ضرورت یافته است. در این مقاله، به بررسی فعالیت‌های انجامشده در موضوع عفاف و حجاب و نیز عفاف و حجاب کابران در فضای مجازی پرداخته خواهد شد.

کلیدواژگان: عفاف، حجاب، فضای مجازی، هویت مجازی، پایگاه‌های اینترنتی، سواد مجازی.

مفهومشناسی عفاف و حجاب

حجاب و عفاف، از ارزش‌های جامعه بشری شمرده می‌شود و دین مبین اسلام نیز به رعایت عفاف و حجاب بسیار تأکید دارد. همواره این دو واژه در کنار هم بهکار برده میشوند و به نوعی ارتباطی استوار میان این دو وجود دارد.

عـفاف، ملکهای است در زندگی انسان که رفتارها و فکر او را کنترل و هدایت میکند. اگرچه عفاف بـرآمده از گـرایش و خـواستهای درونی در انسان است، اما بسیاری از رفتارهای مربوط به آن، در دین اسلام تشریع شده است. ایـن رفتارها در چگونگی رابطه با نامحرم به هنگام نگاه، شنیدن و صحبت‌کردن بروز مییابد.

حجاب، در لغت به معنای «ممانعت از رسیدن به چیزی» است. گفته شده که «حُجْب» و «حجاب»، هر دو مصدر و به معنای پنهانکردن و منع از داخلشدن است.

میتوان گفت حجاب، ثمره عفاف درونی است که تظاهر و نمود بیرونی یافته است و به نوع پوشش در ظهور اجتماعی افراد و در رویارویی با نامحرم گفته می‌شود. (طیبی، 1385: 3)

بر پایه آنچه در متون اسلامی و کلام اولیای دین آمده، عفاف و حجاب در همه ابـعاد زنـدگی ظـاهری و بـاطنی انسان گسترده شده و حقیقتی برتر از عالـم ماده، هــویتی فطری و آموزهای آسمانی در وجود انسان است. (میرخانی، 1380: 86)

ازاینرو، عفاف، نه تنها در اجتماع و در تعامل با دیگران معنا دارد، بلکه در زندگی فردی و تعامل انسان با خود نیز دارای مفهوم است. عفیفبودن افراد در ارتباطات درونیشان، به معنای آن است که فکر ایشان مشغول گناه نباشد و عنان چـشم، گـوش و زبان و اندیشه آنها در اختیارشان باشد و به گناه نیفتند. چنین افرادی راحت‌تر میتوانند به رفتار عـفیفانه در مواجهه با دیگران دست یابند. چنانچه فردی رفتار عفیفانه را از سر قرب الهی انتخاب نکرده باشد، چـون خـود را در نـگاه جامعه، خانواده و گروه دوستان، مقید به آموزههای دینی مییابد، سـعی در بروز رفتار عفیفانه از خویش میکند. (علم الهدی و نوروزی اقبالی، 1393: 12)

عفاف و حجاب در زندگی بشر، به وسـعت دایـره زندگی فردی، اجتماعی و همه تعاملات فکری و رفتاری اوست. در فضای مجازی که میتوان بهراحتی به فضای خلوت در تعامل با نامحرم دست یافت و در عـین حـال، گـمنام و با هویتهای ساختگی فعالیت کرد، عفاف و حجاب باید بیشتر در کانون توجه قرار گیرد. نـامه الکترونیکی، گفت‌وگوی برخط، پسندیدن (لایککردن)، انتخاب دوست و عضویت در گروه، از جمله فضاهای چالشی در رفتار عفیفانه است. (همان: 13)

فضای مجازی و مشخصه‌های آن

فـضای مـجازی، پدیده‌ای نوین است که در قیاس با زمان پیدایش آن تاکنون، سرعت نفوذ بسیار داشته است؛ به‌گونه‌ای‌که امروزه نسل‌های گوناگون، از کودکان تا کهنسالان، از کاربران فضای مجازی به شمار می‌روند. این فضا، با توسعه ابزارها و وسایل گوناگون دسترسی، پیوسته در حال گسترش و تغییر است. در فضای مجازی، مرز واقعیت با غیرواقعیت، برداشته می‌شود و افراد حاضر در آن، با امری متفاوت از آنچه در زندگی واقعی مواجه‌اند، برخورد می‌کنند.

با این همه، فضای مجازی، جدای از فضای حقیقی نیست و پیوستگی استواری میان فضای مجازی و زندگی واقعی انسان‌ها در جهان خارج قابل مشاهده است. فضای مجازی، دارای منشأ اثر در عالم خارج است و کاربران فضای مجازی با حضور در عالم مجازی، در فضایی مجزا و مقطوع از عالم زندگیشان حاضر نمی‌شوند.

روابط مجازی، فـرهنگ‌ها و سـنّت‌ها را تـحت تأثیر قرارداده و جوامع سنّتی را با نگرانی‌هایی روبه‌رو کرده است. در کشور ما نیز با ورود ایـنترنت و گـسترش آن در سطح ابزارهای ارتباطی گوناگون، فضای مجازی به مکانی پُررونق برای شکل‌گیری روابط مـتفاوت تـبدیل شـده است.

مقوله‌ای کـه در ایـن میان، نگرانی‌هایی را به‌ویژه برای نسل جوان به همراه دارد، اباحی‌گری در فضای مجازی و قیدناپذیری افـراد و بـه‌ویژه زنان در تعامل و ارتباط است. گـسترش روزافـزون انـتشار تصویرهای بدون پوشـش شـرعی از سوی زنان در فضای مـجازی، از جـمله این نگرانی‌هاست که در جامعه‌های اسلامی، یک نگرانی جدی و رفتار پُرمخاطره به شمار می‌رود. این رفـتار نـاشایست، ممکن است از سوی نسل جوان و نـاآگاه کـه دنبال الگـویـابی هـستند، تقلید شود.

معماری خاص فضای مجازی

فضای مجازی، به سبب تازگی‌اش هنوز برای همه، به‌ویژه کاربران عمومی، ناشناخته است و بسیاری از این کاربران، در فضایی مبهم و گنگ به تعامل می‌پردازند. این امر، سبب بروز بسیاری از مشکلات برای استفاده‌کنندگان از این فضا می‌شود. ازاینرو، تبیین دقیق و شناخت کافی از این فضا، برای همه کاربران ضرورت دارد. پویایی زمان (برخطبودن پیوسته کاربران در این فضا و تعطیل‌ناپذیری آن)، فشردگی مکان (از میان رفتن فاصله‌ها و نزدیکی همه افراد جامعه مجازی با یکدیگر)، گمنامی هویت (سیالبودن هویت کاربران و ناشناسبودن آنها) و فردگرایی (خودمحوری و ارتباط با رایانه به جای ارتباط با انسان‌های دیگر)، از ویژگی‌های فضای مجازی است.

فضای مجازی، مفهوم مکان را دگرگون ساخته است و معنای مکان که محیطی محدود و فیزیکی است، با وجود اینترنت از میان رفته است. تا پیش از پیدایی اینترنت، ارتباط افراد محدود به محله و منطقه خود میشد؛ اما فضای مجازی، توانایی سیر و گذار انسان را از محلی به محلّ دیگر، ممکن ساخته است؛ بهگونهایکه انسان میتواند در لحظهای کوتاه چند محلّ متفاوت را زیر نظر داشته باشد.

در فضای مجازی، انتخاب اسم، تصویر پروفایل، حلقه دوستان و مهمتر از همه، بازنمایی از خود، بدون هیچگونه نظارت اجتماعی و به صورت آزادانه انجام میشود. ازاینرو، میتوان گفت این آزادی انتخاب را به صورت تمام و کمال میتوان دید.

به خلاف دیگر رسانه‌های ارتباطی، در فضای مجازی انسان میتواند خود دست به تولید محتوا بزند. همچنین، فضای مجازی، دنیای اطلاعات است و هر نوع اطلاعاتی و در همه سطحی، در آن یافت میشود. مخاطب در این فضا میتواند خود به عنوان گزینشگر اطلاعات عمل کند و اطلاعاتی را که به آنها نیاز دارد، انتخاب کند.

شناخت معماری خاص اینترنت، از این رو مهم است که به ما کمک میکند تا با شناخت دقیق از محیطی که در آن کنشگری میکنیم، استفاده از این فضا را بهینه نماییم و آسیبهای آن را کاهش دهیم. (گردآب، 1395)

در فضای مجازی، افراد «احساس آزادی بیانِ» بیشتری نسبت به فضای واقعی را تجربه میکنند؛ یعنی فرد از هویت واقعی خود جدا شده و در فضایی جدید، روابط و هویت جدیدی را میآزماید. (گرامی و گاموری، 1396: 5)

فضای مجازی همچون دنیای واقعی، بستر بروز و ظهور ایدهها و اشکال و فرم‌های مختلف رفتاری است و طبعاً به سبب گستردگی و فراگیری و عمق نفوذش، این روزها از اهمیت بیشتری در اشاعه ارزش‌ها و هنجارها برخوردار است. مقوله حجاب و عفاف نیز از جمله مواردی است که در این فضا دستخوش هجمهها و تهدیدهای هنجاری قرار گرفته است. (هدایتی، 1395)

شاید به جرئت بتوان فضای مجازی را ازهم‌گسیخته‌ترین و متکثرترین فضای ممکن نامید. این فضا، کاملاً مرکزگریز، بدون مرز و فاقد نقطه ثقل است. مفهوم مرز در این فضا، دگرگون میشود و دیگر نمیتوان از چارچوب مشخص و قاطعی به نام مرز صحبت کرد؛ فضایی بدون مرکز که سبب ایجاد تکثر معنایی می‌شود و از هرگونه طبقه‌بندی و دسته‌بندی شدن می‌گریزد؛ زیرا هریک از مراکز به نوبه خود، منشأ معنابخشی‌های متفاوت به پدیدارهای اجتماعی می‌شوند. هویت حاصل از چنین فضایی، هویتی سیال، ناپایدار و نامحدود خواهد بود. در چنین حالتی، رابطه ساده و مشخص بین فرد با اجتماع، و معنای ثابت هویت در دنیای سنّتی، از بین می‌رود و رابطهای پیچیده، غیرمتمرکز و منتج از مفهوم فضا در ارتباط با هویت‌ها شکل می‌گیرد که فاقد شکل ساختیافته و مشخص است و از هرگونه تعریف و صورتبندی مشخص می‌گریزد. (گرامی و گاموری، 1396)

مسئله عفاف و حجاب در فضای مجازی

موضوع عفاف و حجاب در فضای مجازی، شاید از دو منظر قابل طرح باشد؛ یکی، عفاف و حجاب کاربران در فضای مجازی، و دوم، شناسایی و بررسی محتواها و فعالیت‌های گوناگون درباره عفاف و حجاب در فضای مجازی.

الف. حجاب و عفاف کاربران در فضای مجازی

بسیاری از کاربران به چگونگی رفتار دینی در رعایت ارتباط مبتنی بر عفاف و حجاب آگاه نیستند و مـوارد مـتعددی در پسندیدن (لایککردن)، گفت‌وگوهای برخط، نظردهی زیر مطالب و نظایر آن مشاهده مـیشود کـه بـا ارزش عفاف مطابق نیست. بسیاری از جرائم اینترنتی و جـنسی نـاشی از آن، مربوط به: نبود سواد اطلاعاتی، سواد دیجیتال و سواد فضای مجازی، سادگیها و اعتمادهای کاربران به دوستان اینترنتی، به‌ویژه از سـوی دخـتران است.

کاربران در ارتباطاتی که از طریق فضای مجازی با یکدیگر برقرار می‌کنند، به دلیل گمنامی میتوانند خود را آن‌گونه‌که مایلاند، اظهار کنند. گمنامی، معمولاً به دو شکل بر برقراری ارتباط عفیفانه تأثیرگذار است؛ از یک طرف، وقتی فـرد در شـرایط گـمنامی قرار دارد، بدون ترس از قضاوت دیگران به افشای خواستهها و نظرهایش میپردازد. در ایـن حـالت، ممکن است ارتباط وی بهراحتی به سوی ارتباطی غیرعفیفانه پیش برود. این در حالی است که هـمین فـرد در دنـیای واقعی هرگز نمیتواند چنین رفتارهایی از خود بروز دهد. از طرف دیگر، گمنامی بـاعث مـی‌شود کـه افراد تمایل بیشتری به خودافشایی داشته باشند و بدون ترس از قضاوت دیگران، خـواستهها، نـظرها و خـاطراتشان را نزد همگان فاش کنند. بنابراین، سطحی از احساسات که ارتباطگران در ارتباطات رایانهواسط منتقل میکنند، حتی از آنچه در تعامل رودررو مـیگذرد، پیشـی گرفته است. همان‌طورکه اشاره شـد، چـنین ارتـباطات صمیمانهای به طور معمول با ارتباط عفیفانه در تقابل و تضاد است. بسیاری از کاربران جوان، به‌ویژه دختران و زنان، تصاویر خصوصی و غالباً بدحجاب و بدون حجاب خود را در صفحات مجازی به اشتراک می‌گذارند؛ غافل از اینکه این عمل، مانند آن است که افراد آلبوم تصاویر خصوصی و خانوادگی خود را با شمارگان میلیونی در سطح جهان منتشر کنند.

شاید بتوان از جنبه‌هایی، تعامل کاربران در فضای مجازی را هـمانند بـازیگران تئاتر دانست. ضمن آنکه در ارتباطات فضای مجازی و به‌ویژه در شبکههای اجتماعی سایبری، کـاربران در نـقش مـخاطبان تئاتر نیز بازی میکنند. افراد در تعامل با یکدیگر، به خوداظهاری میپردازند؛ بهطوریکه هر آنچه در ایـن نـوع از ارتباطات رخ میدهد، نمایش است. (علم الهدی و نوروزی اقبالی، 1393: 30) بازنمایی از خود، در فضای مجازی ناقص است؛ به این معنا که این فرهنگ، تمامی ویژگیهایی را که در فضای واقعی بر اساس آن طبقه فرهنگی استنباط میشود، ندارد. در فضای مجازی، رفتارهایی به صورت قاعده درمیآیند که سایر ویژگیهای فرهنگی فرد را نادیده میگیرند. همه افرادی که در فضای مجازی حضوری فعال دارند، به نوعی در استفاده از آن، دارای زبان یکسانی میشوند که ممکن است با فرهنگ آنها در فضای حقیقی خوانایی نداشته باشد.

فضای مجازی، قواعد فرهنگ واقعی را کمرنگ میکند. در فضای واقعی، در جامعه ایران، قواعد عرفی و قانونی مشخصی برای مثال در خصوص رعایت حجاب وجود دارد. این قواعد در فضای مجازی، یا به صورت اندکی به نمایش گذاشته میشوند و یا اصلاً به نمایش گذاشته نمیشوند؛ تا جایی که انتشار و تماشای عکس بیحجاب، برای بسیاری از کاربران، امری طبیعی و به‌هنجار در فضای مجازی به شمار میآید. (دانشجو، 1394)

فضای مجازی در این روزگار، به سبب غلبه فضاها و محتواهای ناسالم و غیرعفیفانه بر محیط و مطالب سالم و مفید، ناامن و پُرمخاطره است و بیشتر کارشناسان و بزرگان، افراد را از حضور افسارگسیخته و بدون آگاهی در این فضا، منع می‌کنند. نمونه‌های بسیاری از انسان‌های عفیف و محجوب را میتوان یافت که با حضور در این فضا، از دایره عفت و حجاب خارج شده‌اند. بر پایه یک پژوهش، نمره نگرش به حجاب در دنیای واقعی و رفتار عفیفانه در دنیای مجازی در کسانی که کمتر از یک ساعت از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند، بالاتر از افرادی است که بیش از یک ساعت از این شبکه‌ها بهره می‌برند. (اسکندری، 1395: 111)

رفتارهای کاربرانی که در فضای مجازی، غیرعفیفانه یا کمتر همراه با عفاف است، گاه به نیت خصومت با عفاف و حجاب و به گونه عامدانه به خلاف عفاف و حجاب است. گاهی نیز این کار با قصد و نیت بیاحترامی به عفت و حجاب صورت نمی‌گیرد؛ اما نتیجه‌ای که از آن رفتار حاصل می‌شود، به خلاف عفاف و حجاب است؛ یعنی کاربران به دلیل ناآگاهی یا نداشتن سواد فضای مجازی، مرتکب چنین خطاهایی می‌شوند. راه‌اندازی پویش‌هایی همچون: قراردادن عکس بدون حجاب، چهارشنبه‌های سفید، آزادی‌های یواشکی و نظایر آن، از نمونه‌های مبارزه با عفاف و حجاب در فضای مجازی است. در خصوص نمونه‌های نوع دوم هم می‌توان به انتشار عکس‌های باحجاب و انتشار تصاویر زنان با چادر، اما با چهره‌ای آرایش‌کرده، برگزاری پویش‌های «دلبر کی قشنگتره؟» «تو چادر خیلی ماهتر شدی» و مانند آن اشاره کرد.

حجم بالای تصاویر بدحجابی در شبکه های اجتماعی موجب میشود تا این تصور اشتباه در کاربران نا آگاه شکل گیرد که تمام جامعه اینگونهاند و بدحجابی یک رفتار عمومی و عرفی است و این موضوع دقیقاً ترفندی است که در جریان جنگ نرم بر علیه ارزش های اسلامی از جمله حجاب مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ب. پایگاه‌های مرتبط با عفاف و حجاب

محتواهایی که در مورد عفاف و حجاب در فضای مجازی عرضه می‌شوند، در یک سطح نیستند؛ برخی پایگاها ویژه موضوع عفاف و حجاباند و بعضی پایگاه‌ها نیز در موضوعاتی عام‌تر به این مقوله میپردازند و به ارائه مطالبی مرتبط با عفاف و حجاب مبادرت می‌ورزند.

1. پایگاه‌های ویژه عفاف و حجاب

در فضای مجازی پایگاه‌های گوناگونی راه‌اندازی شده است که به مسئله عفاف و حجاب پرداخته و محتواهای مختلفی درباره آن عرضه می‌کنند. در جدول ذیل، به معرفی برخی از این پایگاه‌ها پرداختهایم.

نام پایگاه/وبلاگ نشانی شرح

عفاف و حجاب www.effat.ir سامانه جامع حجاب و عفاف، با دو هدف عمده راه اندازی شده است: 1. جمع‌آوری فعالیت‌های انجام‌گرفته در حوزه حجاب و عفاف؛ ۲. پاسخگویی به پرسش‌های جوانان در حوزه‌های: حجاب و عفاف، ازدواج، ارتباط با نامحرم، فرهنگی، اعتقادی، اخلاقی، سیاسی و نظایر آن.

مخاطب این طرح، مدیران و پژوهشگران مراکز خصوصی و دولتی خواستار فعالیت در تمامی سطوح بنیادی، راهبردی و کاربری در حوزه عفاف و حجاب، و همچنین، سایر اقشار، علاقه‌مندان و دغدغه‌مندان عرصه عفاف و حجاب‌اند.

افزون بر این، امکان ارزیابی از طرح‌های عفاف و حجاب با دسترسی به این دائرة‌المعارف، آسان می‌شود و کمبودهای این حوزه نیز آشکار می‌گردد.

با توجه به نیاز بسیج عمومی اطلاعات و تولیدات انجام‌گرفته در موضوع عفاف و حجاب برای تولید این مجموعه و لزوم امکان به‌روزرسانی برای این دائرة المعارف، قالب در نظرگرفته‌شده برای آن وبگاه اینترنتی است.

این طرح بیشتر محورهای مرتبط با حجاب و عفاف را دربرگرفته و قرار است به طور تخصصی در زمینه ایجاد دائرة‌المعارف و نیز ایجاد انجمن‌های گفت‌وگو و مشاوره تخصصی حجاب و عفاف، و معرفی محصولات مرتبط با این حوزه فعالیت کند.

این پایگاه، دارای بخش‌های اصلی: بانک اطلاعات، مناسبت‌نامه، پرونده‌ها، ادبیات، جوانان، خبر و تحلیل، مشاوره و پرسش و پاسخ است. در بخش بانک اطلاعات، نرم‌افزارها، ایده‌ها، کتاب‌ها، مقالات، سایت‌ها و وبلاگ‌ها، محصولات، مؤسسات و تشکل‌ها، سخنرانان و مراکز اعزام سخنران، قرار داده شده است.

پایگاه فرهنگی ـ تحلیلی باحجاب www.bahejab.com در خرداد سال ۱۳۹۲ با مشارکت و مشاوره‌های فعالان فرهنگی و هنری کشور آغاز به کار نمود. این پایگاه با دربرداشتن عناوین متنوعی از موضوعات مختلف سبک زندگی در حوزه حیا و عفاف، بستری مناسب را جهت علاقه‌مندان و فعالان عرصه عفاف و حجاب در فضای مجازی ایجاد کرده است. از بخش‌های مختلف این پایگاه می‌توان به بخش خدمات، شامل: «کتابخانه، مؤسسات، فروشگاه و سایت‌ها و وبلاگ‌ها»، بخش اخبار، ویژه‌ها و مقالات مرتبط با مقوله حجاب و عفاف اشاره کرد.

مرکز حجاب ریحانة النبی(س) www.fa.rih.ir این پایگاه، وابسته به مرکز حجاب ریحانة النبی(س) است که دارای بخش‌های گوناگون: اخبار، گزارش‌های تصویری، چندرسانه‌ای و معرفی محصولات مرکز است.

محجبه mohajabeh.mihanblog.com این وبلاگ، دارای موضوعات متنوع درباره حجاب است. در بخش‌های آیات و روایات، ضوابط پوشش در دانشگاه‌های جهان، اخبار، شعر و جملات زیبا، صوت و ویدئوی حجاب، مقالات، عکس و کاریکاتور به عرضه محتوا در وب می‌پردازد.

حجاب www.hejab.in در پایگاه حجاب، محتواهایی در قالب‌های گوناگون: وب‌نوشته، کتاب، فیلم، عکس و مطالب گوناگون در موضوع حجاب عرضه می‌شود. محتواهای این پایگاه در زیرموضوعات: فلسفه حجاب، حجاب در اسلام، حجاب در قرآن و روایات، حجاب از نظر پیامبران، آثار و فواید حجاب، نقش زن در امنیت روانی جامعه، زن و ولایت‌مداری، حیا و وقار، دل‌نوشته‌ها، استفتا از مراجع تقلید درباره حجاب، و زندگی‌نامه حضرت فاطمه زهرا(س) است.

حجاب ایران www.hejabiran.ir پایگاه حجاب ایران، وابسته به مؤسسه ریحانة النبی(س) است که در آن، طیّ بخش‌های گوناگون موضوع عفاف و حجاب مطرح می‌شود. بخش‌های اصلی این پایگاه، عبارت است از: احکام، فلسفه حجاب، اندیشه، مشاوره حجاب، حجاب نوا، حجاب نما، مقالات، شبکه‌های اجتماعی، داستان و شعر، کافه کتاب.

ریحانه www.reihane.ir این وبگاه، وابسته به مؤسسه فرهنگی، هنری و کاربردی خیبر است. پایگاه ریحانه، شامل بخش‌های اصلی: اخبار، اندیشه، طرح‌ها و خدمات، چندرسانه‌ای، دانلود و فروشگاه است.

پرتال فرهنگی تحلیل باحجاب www.bahejab.com این پایگاه، در بخش‌های گوناگون: مقالات، اخبار، داستان، عکس، گرافیک، صوت، فیلم و انیمیشن به عرضه محتواهایی درباره حجاب می‌پردازد. بخش اندیشه شامل: معرفی کتاب، سخنرانی، نقد و نظر، یادداشت، گفت‌وگو و پژوهش است. در بخش طرح‌ها و خدمات، به موضوعات: تبلیغ، آموزش، مشاوره تخصصی در حوزه عفاف و حجاب و مشاوره آفلاین حجاب پرداخته می‌شود.

2. پایگاه‌های دربردارنده محتواهایی درباره عفاف و حجاب

برخی وبگاه‌ها هرچند به طور اختصاصی به مقوله حجاب و عفاف نپرداخته‌اند، وی مطالبی مفید و مرتبط با این حوزه ارائه نموده‌اند. شماری از این پایگاه‌ها در جدول ذیل معرفی شده‌اند.

نام پایگاه نشانی شرح

حوزه www.hawzah.net این پایگاه، وابسته به مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی است. در پایگاه حوزه، طیّ بخش‌های گوناگون: دانشنامه، ویژه‌نامه، مقالات و چندرسانه، محتواهایی ارزشمند درباره عفاف و حجاب عرضه شده است.

مجلات تخصصی نور www.noormags.ir وبگاه نورمگز، وابسته به مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی است که در زمینه عرضه مقالات نشریات در حوزه علوم اسلامی و انسانی فعالیت می‌کند. در پایگاه مجلات تخصصی نور، نشریات و مقالات بسیاری درباره عفاف و حجاب وجود دارد که کاربران می‌توانند با استفاده از دسته‌بندی‌های موضوعی و جست‌وجوی ساده و پیشرفته، به آن‌ها دست یابند.

رهروان ولایت www.welayatnet.com این پایگاه اینترنتی، وابسته به گروه اینترنتی رهروان ولایت است.

یکی از موضوعات اصلی در این وبگاه، عفاف و حجاب است که در قالب‌های محتوایی گوناگون، به آن پرداخته است.

حیات برتر www.hayatebartar.ir این پایگاه، با راهنمایی و هدایت حضرت آیت‌الله جاودان(دامت برکاته) ایجاد شده که یکی از زیرپایگاه‌های آن، یعنی: hijab.hayatebartar.ir به مسئله عفاف و حجاب پرداخته است. در این زیرپایگاه، محتواهای مختلف متنی، صوتی، فیلم، پوستر و نظایر آن درباره حجاب و عفاف عرضه می‌شود.

نتیجه

بسیاری از رفتارهای ناهنجار و نادرست افراد، بر اثر نداشتن آگاهی درباره آن اعمال رخ می‌دهد. ازاینرو، آگاهیبخشی درباره رفتارهای درست و شناساندن درستی و نادرستی رفتارها به افراد، کاری بسیار بااهمیت است. در زمینه رعایت عفاف و حجاب نیز از مهم‌ترین کارها، آگاهیبخشی در این زمینه است. انتشار محتواهای مناسب در زمینه عفاف و حجاب و نشر آن در فضای مجازی با قالب‌هایی همچون: متن، صوت، تصویر، گرافیک و انمیشن، بسیار ضرورت دارد.

چنانکه پیش‌تر مشاهده شد، پایگاه‌هایی که در زمینه عفاف و حجاب ایجاد شده و فعالیت می‌کنند، چندان پُرشمار و پُرمحتوا نیستند. تقویت این پایگاه‌ها و راه‌اندازی پایگاه‌های تخصصی، عمومی، پژوهشی، آموزشی و سرگرمی در زمینه عفاف و حجاب، از جمله کارهایی است که انتظار می‌رود مراکز متولی این امر و نیز افراد و گروه‌های مسلمان انجام دهند. هرچه شناخت‌افزایی در این حوزه بیشتر انجام شود، نشر عفاف و حجاب در جامعه حقیقی و مجازی بیشتر خواهد بود.

بصیرتافزایی درباره فضای مجازی و کارکردها و آثار آن به کاربران این فضا، از دیگر ضروریات است. بسیاری از انحرافات و کج‌روی‌هایی که در این فضا مشاهده می‌شود، بر اثر نداشتن شناخت در مورد موضوع است. آموزش سواد دیجیتال، سواد رسانه و سواد فضای مجازی، برای همه افرادی که به نوعی در آن حاضرند و فعالیت می‌کنند، لازم است. وظیفه متولیان فضای مجازی، آموزش و پرورش، وزارت علوم، وزارت فرهنگ و مهم‌تر از همه، والدین، آن است که به فرزندانشان درباره چگونگی استفاده از فضای مجازی آموزش‌های لازم و کافی را عرضه کنند. شاید از مهم‌ترین مراحل تربیتی یا مهم‌ترین زمینه‌هایی که والدین باید به آن اهتمام ورزند، تربیت فرزندان در چگونگی حضور و فعالیت در فضای مجازی است. ازاینرو، والدین نخست باید خود از چندی و چونی این فضا آگاه شوند تا بتوانند به فرزندان نیز آموزش دهند.

امروزه، یکی از مهم‌ترین ابزار برای ترویج عفاف و حجاب در جامعه، استفاده از فضای مجازی است. در کنار هجمه‌های فراوان پیدا و پنهانی که علیه حجاب در فضای مجازی می‌شود، مسلمانان و کاربران عفیفی نیز هستند که با دغدغه ترویج عفاف و حجاب در این فضا فعالیت می‌کنند؛ از نمونه این فعالیت‌ها می‌توان به عرضه مجموعه عکس‌نوشته‌های گرافیکی «بچه شیعه بأس» اشاره کرد که در آن حفظ و تکریم خانواده، رعایت تقوا و همچنین حجاب مورد توجه قرار گرفته است. این تصاویر با انتشار در کانال‌های پیام‌راسان‌های گوناگون و شبکه‌های اجتماعی، به سبب استفاده از تصاویر به جای متن تنها، تأثیری بسیار بر کاربران می‌گذارد.

پویش «من حجاب را دوست دارم» نیز از دیگر فعالیت‌ها در فضای مجازی است که ابتدا از انتشار این شعار بر روی اشیای فانتزی و تزئینی سعی در جذب حداکثری داشت و بعد به فضای مجازی هم راه یافت و با استقبال خوبی مواجه شد. پویش «من خانوادهام را دوست دارم» که به مناسبت هفته جهانی عفاف و حجاب به راه افتاد و هدف از آن، گسترش این فریضه در فضای مجازی است، از دیگر فعالیتهای خوب در این عرصه به شمار میرود.

منابع:

اطلاعات تکميلي

  • تاریخ انتشار نسخه چاپی: شنبه, 24 آذر 1397
  • صفحه در فصلنامه: صفحه 36
  • شماره فصلنامه: فصلنامه شماره 64
بازدید 33 بار
شما اينجا هستيد:خانه